انجام بررسی های گوناگون برای تعیین درستی و صحت سرور ها و برنامه های کاربردی (سرویس های) نصب شده بر روی آنها، یکی از چندین مزیت متوازن سازی بار است که Health Check گفته می شود. بدون وجود توازن بار، یک کلاینت ممکن است درخواستی را به سروری از کار افتاده ارسال کند. همچنین ممکن است که سرویس در حال اجرا باشد، اما برنامه کاربردی یا سرویس اجرایی بر روی آنها دچار مشکلاتی شده باشد.

در این مواقع و عدم وجود توازن بار، مدیران باید به صورت دستی اقدام به تعویض سرور از کارافتاده با یک سرور جدید کنند و یا اینکه سرور و یا برنامه کاربردی در حال اجرای بر روی آنرا به صور دستی رفع اشکال کنند. ماشین متوازن کننده بار می تواند با استفاده از Health Check این موارد را به طور خودکار شناسایی و عکس العمل مناسب را به سرعت انجام دهند.یکی از وظایف Health Check بررسی صحت و درستی عملکرد سرور ها است که از یک دید می تواند به دو دسته بندی In-Band Check و Out-Band Check تقسیم کرد.

با In-Band Check ماشین متوازن کننده بار، ترافیک میان کلاینت ها و سرور ها را به منظور بررسیحت و درستی سرور بررسی می کند. به طور مثال اگر ماشین متوازن کننده بار بسته TCP ارسالی از کلاینت را به سرور ارسال (Forward)کند، اما اگر هیچ پاسخی (هیچ بسته ACK) از سرور دریافت نکند، پس ماشین متوازن کننده بار مشکلی را در سرور تشخیص می هد.

اساس Health Check به این صورت است که، ماشین متوازن کننده بار انواع مختلفی از Health Check را انجام می دهد. این بررسی ها می تواند بر اساس لایه های محتلف OSI صورت گیرد.در لایه 2، Health Check در برگیرنده یک درخواست ARP به منظور پیدا کردن آدرس فیزیکی (MAC Address) مربوط به اینترفیس و آدرس سرور ها است. سرور در صورتی به ماشین متوازن کننده بار پاسخ می دهد که، در حال کار باشد، در غیر اینصورت از کار افتاده و پاسخی را ارسال نخواهد کرد.

در لایه 3، Health Check در برگیرنده یک Ping با سرور است. Ping ابزاری است که به منظور بررسی اینکه آیا آدرس IP در شبکه وجود دارد و به طبع ماشین (سرور) دارنده آدرس IP فعال و در حال کار است. Ping از پروتکل ICMP استفاده می کند و بسته های با اندازه و تعداد مشخص را به سرور ارسال می کند و اگر به همان تعداد بسته ارسالی از سرور، بسته دریافت کند، پس سرور در حال کار و فعال است.

در لایه 4، ماشین متوازن کننده بار سعی در ارتباط با یک پورت از نوع TCP یا UDP دارد. به طور مثال، ماشین متوازن کننده بار بر روی پورت شماره 80 مربوط به سرور هایی که وب سرور را میزبانی می کنند درخواست هایی را ارسال می کند و در انتظار یک پاسخ از سمت سرور می ماند. در این حالت سرور قادر به پاسخ گویی است اما به دلیل بسته بودن پورت، سرور قادر به پاسخ گویی نیست.

همچنین وضعتی را در نظر بگیرید که دو سرور و هر دو سرویس وب (وب سرور) را ارائه می دهند و یکی از آنها سرویس FTP را نیز ارائه می کند. در این حالت سرور ها قادر به پاسخ گویی هستند، پورت 80 مربوط به وب سرور بسته است، پس سرور قادر به ارائه سرویس وب نیستند، ولی به دلیل باز بودن پورت 21 مربوط به FTP در سروری که آنرا میزبانی می کند، در صورت درخواست از سوی کلاینت، قادر به پاسخ گویی است.

Health Check در لایه 7 نیز قابل انجام است که Health Check سطح برنامه کاربردی نامیده می شود. بسته به برنامه کاربردی (سرویس)، مکانیزم Health Check نیز متفاوت است. به عنوان مثال، Health Check در وب سرور اینگونه است که، ماشین متوازن کننده بار یک درخواست HTTP GET و HTTP POST مبنی بر یک URL از کلاینت به سرور ارسال می کند. ماشین متوازن کننده بار را می توان به گونه ای تنظیم کرد که کد های HTTP بازگشتی از سرور را بررسی کند. به طور مثال کد و خطای 404 یعنی صفحه یا شی درخواستی یافت نشده است.

به عنوان مثالی دیگر، ماشین متوازن کننده بار، می تواند یک پرس و جوی به منظور یافتن آدرس یک دامنه را از سمت کلاینت به سرور DNS ارسال می کند و نتیجه آمده از سرور را با نتایج قبلی تطبیق دهد. برای سرویس FTP نیز، ماشین متوازن کننده بار میتواند به سرور FTP می تواند با یک حساب کاربری (نام کاربری و گذرواژه) به سرور Login کند و از صحت عملکرد آن مطلع شود.

اساس مکانیزم های Health Check به منظور بررسی درستی و صحت عملکرد سرور ها و همچنین برنامه های کاربردی (سرویس) در حال اجرای بر روی آنها است و از این رو محصولات متوازن بار متفاوتی به این منظور ارائه شده اند که مکانیزم Health Check آنها از محصولی به محصول دیگر و بسته به سرویس پشتبانی توسط آن محصول، متفاوت است. به طور مثال برنامه متن باز HAProxy به منظور توازن بار تنها برای وب سرور ها است و از سرویسی مانند SMTP پشتیبانی نمی کند.