نحو (Syntax) مجموعه ای از قواعد است که چگونگی نوشتن و تفسیر شدن (Interpreted) برنامه های پایتون را تعریف می کنند. پایتون زبانی بسیار آسان برای یادگیری و استفاده (کد نویسی) است. اگر تازه می خواهید برنامه نویسی را شروع کنید، پایتون می تواند یک انتخاب مناسب برای کد نویسی و تجربه کردن اصول برنامه نویسی است. دستور زیر را در مفسر پایتون اجرا کنید تا به فلسفه و ماهیت پایتون پی ببرید. پایتون در مقابل زبان هایی مانند C، نحو ساده تری دارد و همین باعث ساده بودن و رفع پیچیدگی های کد نویسی می شود.

کلمه های کلیدی

در برنامه نویسی کلمه کلیدی (Keyword) یک کلمه رزرو شده توسط خود زبان برنامه سازی است که معنی خاصی را برای خود آن زبان دارد. هر زبان برنامه سازی بر اساس ویژگی ها و خصوصیات خودش کلمه های کلیدی دارد و ممکن است برخی از کلمات کلیدی میان زبان های برنامه سازی مختلف یکسان باشند.

پایتون دارای سری نسخه های ۲ و ۳ است و تفاوت هایی در کلمه های کلیدی میان این دو سری نسخه وجود دارد. برخی از کلمه های کلیدی که در پایتون ۲ بودن دیگر جز کلمه های کلیدی در پایتون ۳ نیستند و برخی از کلمه های کلیدی نیز در پایتون ۳ معرفی شده اند. شکل ۲ کلمه های کلیدی در پایتون ۳ را نشان می دهد.

 print در پایتون ۲ جز کلمه های کلیدی است ولی در پایتون ۳ جز توابع درونی خود پایتون است. در پایتون ۳، False و True و None جز کلمه های کلیدی شده اند. همچنین nonlocal کلمه کلیدی است که در پایتون ۳ اضافه شده است.

تعریف شناسه ها

پایتون زبان حساس به متن است، به این معنی که میان حروف کوچک و بزرگ تفاوت قائل می شود. تمامی کلمات کلیدی (به جز False، True و None در پایتون ۳) همگی با حروف کوچک هستند. شناسه ها نام هایی برای تعیین متغیرها، توابع، کلاس ها، ماژول ها و دیگر اشیا استفاده می شوند. مانند کلمات کلیدی، شناسه ها نیز به کوچکی و بزرگی حروف حساس هستند. قواعد تعریف شناسه ها در پایتون عبارت است از :

  • شناسه ها تنها می توانند شامل حروف، اعداد و علامت ـ (زیر خط یا Underline) باشند و نمی توان از کاراکترهای دیگر در آنها استفاده کرد.
  • شناسه ها فقط می توانند با حروف و علامت زیر خط شروع شوند و نباید از اعداد در ابتدای آنها استفاده کرد.
  • تعریف شناسه ها به کوچکی و بزرگی حروف حساس است بنابراین دو شناسه number و Number با یکدیگر متفاوت هستند.
  • از کلمات کلیدی نباید برای تعریف شناسه ها استفاده کرد چون آنها برای خود پایتون از قبل رزرو شده اند.

شکل زیر مثال هایی از شناسه های معتبر و غیر معتبر را نشان می دهند.

همانطور که گفته شد نباید از کلمه های کلیدی برای تعریف شناسه ها استفاده کرد. بنابراین در پایتون ۲ و ۳ تعریف زیر باعث بروز خطا می شود، زیرا از کلمه کلیدی and به عنوان شناسه استفاده شده است.

اما در پایتون ۲ print یک کلمه کلیدی است و استفاده از آن به عنوان شناسه باعث بروز خطا می شود. از طرف دیگر در پایتون ۳ False و True و None جز کلمه های کلیدی هستند و استفاده از آنها به عنوان شناسه در پایتون ۳ باعث بروز خطا می شود.

تعیین بلوک داده ها در پایتون

پایتون از فضای خالی برای تعیین بلوک ها استفاده می کند. یک بلوک شامل یک یا چندین عبارات است. زبان هایی مانند C، ++C، #C و جاوا از براکت های باز و بسته برای تعیین یک بلاک از عبارت ها استفاده می شود. در برخی دیگر از زبان ها از BEGIN … END و در برخی دیگر از do … done استفاده می شود. حلقه شرطی if، حلقه های تکرار for و while، تعریف توابع و کلاس ها با کلمه های کلیدی def و class از فضای خالی برای تعیین بدنه خود استفاده می کنند. شکل زیر حالت کلی را نشان می دهند. شکل ۴ نمایی از بلاک ها و استفاده از فاصله ها را نشان می دهد.

عبارت های ۱-۱ و ۲-۱ درون بلاک ۱ هستند و از سمت چپ نسبت به بلاک ۱، یک فاصله (یک Space یا یک Tab)دارند. عبارت های ۱-۱ و ۲-۱ درون بلاک ۱ هستند و از سمت چپ نسبت به بلاک ۱، یک فاصله (یک Space یا یک Tab) دارند. همین حالت برای بلاک ۲ و عبارت های ۱-۲ و ۲-۲ وجود داد. قطعه کد ۱ نمونه مثالی از دستور شرطی if را نشان می دهد.

عبارت های ۱-۱ و ۲-۱ درون بلاک ۱ هستند و از سمت چپ نسبت به بلاک ۱، یک فاصله (یک Space یا یک Tab)دارند. عبارت های ۱-۱ و ۲-۱ درون بلاک ۱ هستند و از سمت چپ نسبت به بلاک ۱، یک فاصله (یک Space یا یک Tab) دارند. همین حالت برای بلاک ۲ و عبارت های ۱-۲ و ۲-۲ وجود داد. قطعه کد ۱ نمونه مثالی از دستور شرطی if را نشان می دهد.

در قطعه کد ۲ خطوط ۲ و ۴ هر دو عبارت هایی درون بلاک حلقه for هستند، بنابراین نسبت به خط حلقه for، از سمت چپ یک فاصله دارند. همچنین خطوط ۳ و ۵ به ترتیب درون بلاک های if و else هستند، بنابراین یک فاصله از سمت چپ نسبت به خطوط if و else دارند و نسبت به خط حلقه for از سمت چپ دو فاصله دارند. برای فاصله ها می توان از تک space یا چند space استفاده کرد ولی بهتر است برای مرتب بودن و خوانایی بهتر کدها، از یک Tab برای ایجاد یک تک فاصله استفاده کنید. استفاده کنید.

قرار دادن توضیحات درون کدها هر زبان برنامه نویسی امکان نوشتن و قرار دادن توضیح ها (Comments) را درون کدها را فراهم می کنند. هر زبان برنامه نویسی از قاعده و علامتی خاص برای قرار دادن توضیح ها استفاده می کنند و ممکن است زبان ها از قاعده مشترکی استفاده کنند. توضیح ها می توانند تک خطی و یا چند خطی باشند. به هر حال از نظر کامپایلر یا مفسر هر زبان برنامه نویسی، توضیح ها در نظر گرفته نمی شوند. در واقع در زمان ترجمه یا اجرای کدها، از توضیح ها صرف نظر (Ignore) می شود. در پایتون از علامت # برای قرار دادن و نوشتن توضیحات تک خطی استفاده می کند. و از Triple Quotes برای قرار دادن یا نوشتن توضیح های چند خطی استفاده می شود. قطعه کد ۳ نمونه مثال هایی را نشان می دهد.